Kenia
Kenia
Tworzymy i rozwijamy pierwszą grupę poszukiwawczo-ratowniczą, od 11 lat wzmacniamy lokalne jednostki straży pożarnej.
Dlaczego pomagamy w Kenii?
Przed rozpoczęciem naszych działań strażacy w Kenii mieli bardzo niski poziom zaufania społecznego i często byli ofiarami ataków. Teraz, dzięki współpracy z polskimi specjalistami, stają się gwarantem bezpieczeństwa – gaszą pożary, ratują ludzi spod gruzów i uczą jak reagować w obliczu katastrof. Wciąż jednak potrzebne są szkolenia, aby służby mogły szybciej i skuteczniej reagować w sytuacjach katastrof, ratując życie i zdrowie mieszkańców.
Nasza pomoc na miejscu
Prowadzimy największy projekt polskiej pomocy rozwojowej we wschodniej Afryce.
Od 2014 roku wspieramy rozwój jednostek straży pożarnej w Kenii. Dzięki naszym działaniom liczba jednostek straży pożarnej wzrosła z 26 do 71, a liczba strażaczek i strażaków – z 450 do ponad 1700. Łącznie przeszkoliliśmy niemal 70% całego personelu straży pożarnej w kraju; aż 17% stanowią kobiety (250 strażaczek). Działania projektowe opierają się na trzech filarach: szkoleniu, wyposażeniu i infrastrukturze.
Szkolimy oraz wyposażamy jednostki
Fundacja PCPM utworzyła, wyszkoliła i wyposażyła specjalistyczny zespół poszukiwawczo-ratowniczy USAR w obszarze Nairobi. To jedyna taka jednostka nie tylko w Kenii, ale i w całym obszarze Afryki Wschodniej. Zespół ten został utworzony w odpowiedzi na dużą liczbę katastrof budowlanych w aglomeracji Nairobi. Tylko w 2026 roku miało miejsce 9 katastrof budowlanych, w których zginęło 17 osób, ale 28 zostało uratowanych przez strażaków.
Tworzymy poligony treningowe
Fundacja PCPM stworzyła w Kenii poligon treningowy dla zwykłych szkoleń strażackich oraz specjalistyczny do szkoleń ratowniczych przy katastrofach budowlanych, z zapleczem magazynowym. Oba poligony są w ciągłym użyciu i szkolą się na nich przyszli strażacy.
Tworzymy kadrę szkoleniową
W ramach projektu organizujemy ćwiczenia zgrywające, podczas których zespół doskonali współpracę z innymi służbami publicznymi w Kenii. Dzięki tym działaniom powstała w pełni funkcjonalna grupa poszukiwawczo-ratownicza oraz zespół wykwalifikowanych instruktorów, którzy w przyszłości będą mogli szkolić kolejnych ratowników.
Finansowanie
Wartość wsparcia finansowego polskiej pomocy dla powyższych działań PCPM wyniosła 19,4 mln zł (5 mln USD) łącznie dla lat 2015–2026. Program Polskiej Pomocy i PCPM jest największym pod względem zasięgu projektem wsparcia straży pożarnej w Kenii.
To już zrobiliśmy
Od 2015 roku Polska Fundacja PCPM realizuje w Kenii, dzięki finansowaniu polskiej pomocy, program wsparcia lokalnej straży pożarnej. W przeciwieństwie do Polski, Kenia nie ma centralnie zarządzanej straży: jednostki podlegają samorządom 47 hrabstw (counties). To rozdrobnienie jest jednym z głównych wyzwań, które program pomaga przezwyciężać.
Stworzenie struktur straży pożarnej w Kenii jest zadaniem rozłożonym na lata, ale szybko widać efekty naszej pracy. Od 2016 r. wysyłamy do Kenii instruktorów z Polski, którzy do tej pory prowadzili zajęcia w różnych remizach na terenie całego kraju. Dzięki otworzeniu ośrodka w Kiambu możemy zwiększyć liczbę przeszkolonych strażaków i efektywność szkoleń. Docelowo chcemy, aby z tego miejsca korzystały też służby ratownicze z sąsiednich krajów – Ugandy, Rwandy, Etiopii czy Tanzanii.
dr Wojtek Wilk, prezes Fundacji Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
Szkolenia. Z profesjonalnych szkoleń w ramach polskiej pomocy skorzystało 70% kenijskich strażaków, czyli ok. 1200 osób. Po serii szkoleń w jednostkach (2015–2017) PCPM uruchomił w 2018 roku w Kiambu Fire & Rescue Training Centre, jedyny w kraju zawodowy college strażacki akredytowany przez TVETA. Fundacja przygotowała też pierwszą w Kenii certyfikowaną podstawę programową szkolenia strażackiego, która stała się wzorem dla kształcenia zawodowego opartego na umiejętnościach. College działa na podstawie trójstronnej umowy z hrabstwem Kiambu i Chief Fire Officers’ Association of Kenya (CFOA), która zostanie przedłużona na kolejne 10 lat. Dzięki temu przyznano 149 państwowych certyfikatów w zawodzie strażaka, jedynych takich w skali kraju. Skuteczniejsza straż zachęciła władze hrabstw do inwestowania w nowe jednostki, ludzi i sprzęt, a w latach 2015–2025 liczba strażaków i jednostek w Kenii wzrosła trzykrotnie.
Sprzęt i wozy strażackie. PCPM dostarczył z Polski nowy oraz pozyskał bezpłatnie w USA używany sprzęt ochrony osobistej o wartości ponad 1,2 mln USD, co zakończyło chroniczny brak ubrań ognioodpornych wśród kenijskich strażaków. Na podstawie ponad dekady doświadczeń w 2021 roku zbudowano prototyp wozu strażackiego, którego zabudowę można produkować w Polsce. Kenia potrzebuje ponad 200 takich pojazdów, a konstrukcja stawiająca na łatwość naprawy i bezawaryjność przyda się w całej Afryce. PCPM buduje obecnie konsorcjum z trzema dużymi polskimi producentami sprzętu strażackiego i ratowniczego.
Nowe jednostki i grupa USAR. Ze środków polskiej pomocy powstały dwie jednostki straży, a wsparcie ratownictwa drogowego zamknęło 250-kilometrową lukę wzdłuż drogi Mombasa–Nairobi. Zwieńczeniem szkoleń jest pierwsza w Afryce Subsaharyjskiej (poza RPA) grupa poszukiwawczo-ratownicza USAR, utworzona na bazie najbardziej doświadczonych strażaków w odpowiedzi na liczne katastrofy budowlane w Nairobi. W 2026 roku zespół uczestniczył w akcjach przy 9 takich zdarzeniach: zginęło 17 osób, a 28 uratowano. Przeszkolono także zespół USAR przy National Disaster Management Unit (NDMU), a rząd Kenii zamierza ubiegać się o międzynarodową certyfikację obu grup.
Droga Mombasa-Nairobi-Uganda jest korytarzem transportowym Afryki Wschodniej i słynie z dużej liczby wypadków drogowych. Do niedawna prawie połowa drogi ekspresowej Mombasa-Nairobi nie była obsługiwana przez służby reagowania na wypadki drogowe, a poszkodowani w wypadkach byli bez specjalistycznej opieki.
Aby poprawić sytuację, zbudowaliśmy dwie jednostki straży pożarnej: pierwszą w hrabstwie Makueni w latach 2021–2022, drugą w hrabstwie Machakos w latach 2022–2023, otwartą w październiku 2023 r. Tym samym droga dotarcia do wypadku zmniejszyła się z 235 km do 55 km, a służby mogą obecnie dotrzeć do poszkodowanych w ciągu godziny.
Ratownicy szybciej docierają do wypadków, przez co spada liczba ofiar śmiertelnych, a poszkodowani szybciej trafiają do placówek medycznych. Od przekazania jednostki personel przeprowadził 25 akcji ratownictwa drogowego, 7 akcji gaszenia pożarów oraz 1 akcję ratunkową związaną z utonięciem. Gwarancja bezpieczeństwa przyciągnęła też prywatnych inwestorów. W okolicy powstał w 2023 r. lokalny szpital i zakończono długo wstrzymywane prace nad kompleksem turystyczno-hotelowym.
W Kenii brakuje ogólnodostępnego numeru alarmowego straży pożarnej, a istniejące linie działają zawodnie. PCPM i CFOA pracują z Council of Governors nad trzycyfrowym numerem, przekierowywanym do straży w poszczególnych hrabstwach.
Drugim po zawaleniach budynków priorytetem jest ratownictwo powodziowe. Kenia przygotowuje się na Super El Niño, które może zwiększyć opady o 80–100%; powodzie w marcu 2026 roku pochłonęły 71 osób, w tym 33 w Nairobi. PCPM przygotowuje też projekt dla DG ECHO, dotyczący szkolenia zespołów ratownictwa powodziowego i poszukiwawczo-ratowniczych w Malawi, Mozambiku, Zambii i na Madagaskarze.
Od 2027 roku, po intensywnym roku szkoleń w 2026, ruszą również odpłatne szkolenia dla straży pożarnej i nowych rekrutów. FIRETRACK to, o ile wiadomo, jedyna szkoła wyższa w Afryce współprowadzona przez polski podmiot, a jej koszty stałe pokrywane są ze środków statutowych PCPM.
Działania Fundacji PCPM w Kenii wpisują się w cele zrównoważonego rozwoju ONZ
