20 lat fundacji PCPM. Raport merytoryczny 2025
23 czerwca 2026 roku minie dokładnie 20 lat od momentu, gdy Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej rozpoczęła swoją misję. Dlatego w roku 2026, gdy publikujemy raport za poprzedni rok pracy, zatrzymujemy się na moment, żeby spojrzeć wstecz i przypomnieć o początkach Fundacji PCPM oraz w jakim miejscu znajduje się ona po 20 latach.
Na początku organizację tworzyły trzy osoby, zaczynając skromnie od budowy dwóch klas w szkole i studni w wiosce w Sudanie. To była kropla w morzu potrzeb, niemal niezauważalna w ogromie wydarzeń ogólnoświatowych. Dziś wiemy, że był to początek działań, które z czasem objęły setki tysięcy osób na całym świecie.
20 lat później wioska nie leży już w Sudanie, a w Sudanie Południowym. Natomiast PCPM nie tworzą trzy osoby, a kilkaset. Ta symboliczna zmiana pokazuje, jak przez te 20 lat zmienił się świat, ale też jak przeobraziło się Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.
Dziś to jedna z największych i najbardziej doświadczonych polskich organizacji pozarządowych działających w obszarze pomocy humanitarnej, rozwojowej i ratunkowej.
W ciągu 20 lat działalności Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej zrealizowało ponad 200 projektów w 28 krajach, z czego około 120 to projekty humanitarne, skupiające się na natychmiastowej pomocy w sytuacjach nagłych, takich jak wojny, katastrofy naturalne czy kryzysy uchodźcze. Pozostałe 80 projektów to inicjatywy rozwojowe, mające na celu długofalową poprawę jakości życia społeczności lokalnych – w tym dostęp do edukacji, infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, systemów ratowniczych oraz wsparcia zawodowego i rolniczego.
Projekty humanitarne prowadzone były m.in. w Sudanie Południowym, Ukrainie, Nepalu, Syrii i Libanie, gdzie PCPM dostarczało/a żywność, wodę, leki oraz wsparcie medyczne i psychologiczne. Z kolei działania rozwojowe koncentrowały się na systemowej poprawie infrastruktury i usług w regionach takich jak Liban, Kenia czy Etiopia, przyczyniając się do zwiększenia bezpieczeństwa, samowystarczalności i stabilności społeczności lokalnych.
Łączna wartość wszystkich projektów przekroczyła 600 mln zł, co pokazuje skalę i konsekwencję działań PCPM. Organizacja nie tylko reaguje w kryzysie, ale buduje też trwałe fundamenty rozwoju, łącząc ratunkową gotowość z perspektywą długofalową.
Fundacja rozwinęła się do organizacji, która może pomagać na całym świecie. Niestety ten świat nie stał się prostszy. Największy konflikt zbrojny w Europie od czasu II wojny światowej wszedł w piąty rok bez wyraźnej perspektywy jego zakończenia. Wojna w Ukrainie na nowo zdefiniowała bezpieczeństwo naszego regionu i wystawiła nas wszystkich na próbę. Dla PCPM przełomowy był rok 2022 – egzamin z gotowości, sprawczości i odpowiedzialności. Fundacja zdała go. PCPM pomagało w Ukrainie i w Polsce, wspierając uchodźców, odbudowując lokalne systemy ratownicze, wzmacniając odporność instytucji i społeczności. Wtedy ponad piętnaście, a teraz dwadzieścia lat doświadczeń pozwoliło PCPM działać szybko, profesjonalnie i na dużą skalę.
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej po 20 latach jest taką organizacją, która jest w stanie zareagować w każdym stadium kryzysu humanitarnego. Siłą PCPM jest łączenie natychmiastowej pomocy ratunkowej z długofalowym wsparciem rozwojowym. W obszarze odporności i reagowania w sytuacjach kryzysowych PCPM prowadzi certyfikowany przez WHO Medyczny Zespół Ratunkowy oraz działa w ramach Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności, zapewniając profesjonalne wsparcie w największych kryzysach. Fundacja aktywnie współpracuje także z systemem ochrony ludności w Polsce, budując fundamenty bezpieczeństwa oraz wzmacniając krajowe zdolności reagowania.
Mamy jedyny w Polsce certyfikowany przez WHO medyczny zespół ratunkowy, który przez cały okres istnienia pomagał w ponad 10 krajach. Zaledwie kilka miesięcy po powstaniu Medyczny Zespół Ratunkowy PCPM przeszedł pierwszy prawdziwy test. 25 kwietnia 2015 Nepal nawiedziło trzęsienie ziemi o sile 7,9 w skali Richtera. Jeszcze przed południem tego samego dnia władze nepalskie oficjalnie zwróciły się do społeczności międzynarodowej o pomoc, a następnego dnia, w południe 26 kwietnia, pierwsza grupa z Medycznego Zespołu Ratunkowego była gotowa do wyjazdu. Już 27 kwietnia pierwsza grupa ratowników PCPM była na miejscu. Trafili oni do najbardziej zniszczonego regionu jako pierwszy zespół medyczny.
Wojna w Ukrainie przeobraziła też myślenie całej Polski o bezpieczeństwie. Zmieniła się sytuacja międzynarodowa, ale też ustawodawstwo. W Polsce wprowadzona została ustawa o Ochronie Ludności i Obronie Cywilnej. Lata doświadczenia PCPM w tej dziedzinie idealnie wpasowały się w założenia tej ustawy. Fundacja w województwie małopolskim stała się podmiotem Ochrony Ludności i członkiem grupy zadaniowej INKA. W ramach konkursu grantowego POP FUND PCPM, wsparł organizacje w całej Polsce kładąc nacisk na odporność w czasach kryzysu. Również od września 2022 roku w Jasionce przy lotnisku w Rzeszowie PCPM prowadzi Hub Medyczny, który jest najdłużej pracującym tego typu przedsięwzięciem w historii UE.
Działania te uzupełniane są przez szeroko zakrojone programy szkoleniowe – PCPM szkoli straż pożarną oraz służby ratownicze w Etiopii, Kenii i Tanzanii, a w ramach partnerstw wspiera rozwój ochrony cywilnej na Filipinach, Tajwanie i w Japonii. Dzięki temu doraźna pomoc przekształca się w trwałe systemy bezpieczeństwa, które skutecznie przygotowują społeczności na przyszłe zagrożenia.
Fundamentem działalności PCPM pozostaje pomoc humanitarna. To działania mające na celu ratowanie życia, zdrowia i godności ludzi dotkniętych kryzysami – od konfliktów zbrojnych po klęski żywiołowe i ubóstwo. Od 20 lat PCPM aktywnie odpowiada na te wyzwania, niosąc wsparcie tam, gdzie jest najbardziej potrzebne. 49 RAPORT MERYTORYCZNY 2025 RAPORT MERYTORYCZNY 202550 Fundacja pomagała uchodźcom z Syrii, dostarczając żywność i wspierając ich w znalezieniu schronienia, a dziś prowadzi podobne działania w Ukrainie. Reaguje na kolejne kryzysy, których – niestety – jest coraz więcej, zapewniając pomoc niedożywionym dzieciom w Sudanie czy finansując szkolne posiłki w Etiopii. To działania, które ratują życie tu i teraz, ale także przywracają ludziom poczucie bezpieczeństwa i godności.
Obecnie działania pomocowe obejmują również kompleksowe wsparcie osób dotkniętych przymusowymi przesiedleniami oraz skutkami konfliktów zbrojnych w Polsce, Ukrainie oraz na Bliskim Wschodzie – w Libanie, Syrii i Palestynie. Fundacja zapewnia uchodźcom godne warunki życia poprzez relokację z miejsc zbiorowego zakwaterowania, dopłaty do czynszów oraz wielokierunkowe wsparcie finansowe (cash assistance).
Pomoc polega również na dystrybucji żywności, artykułów higienicznych (NFI), a także zapewnieniu dostępu do opieki medycznej. PCPM kładzie szczególny nacisk na usamodzielnianie się i integrację uchodźców – prowadzi projekty tymczasowego zatrudnienia, organizuje szkolenia zawodowe, kursy językowe oraz wspiera proces nostryfikacji dyplomów, odpowiadając jednocześnie na potrzeby społeczności przyjmujących.
Współpraca rozwojowa to trzeci z filarów działalności PCPM i koncentruje się na systemowym wzmacnianiu lokalnych społeczności oraz struktur państwowych, w ścisłej współpracy z władzami centralnymi i lokalnymi. Działania te obejmują m.in. tworzenie standardów dla służb ratowniczych w Kenii, wsparcie planowania przestrzennego oraz odbudowy infrastruktury w Ukrainie i Libanie, a także działania na rzecz integracji osób z doświadczeniem uchodźczym w Polsce. PCPM promuje długofalową samowystarczalność, umożliwiając regionom partnerskim stabilny rozwój niezależny od zewnętrznej pomocy. Przez 20 lat możemy powiedzieć, że nawet drobne zmiany potrafiły przeobrazić się w systemowe rozwiązania, które wpływają realnie na miliony osób. W Libanie, w regionie Akkar, PCPM od niemal 15 lat unowocześnia infrastrukturę. Dzięki fundacji mieszkańcy mają czystą wodę, dzięki oczyszczalni ścieków mają przyłącze kanalizacyjne, rolnicy mogą cieszyć się kanałami nawadniającymi, a mieszkańcy mogą skorzystać z wyremontowanej drogi i nowej siedziby straży pożarnej. W Kenii, gdy PCPM rozpoczynało prace, w połowie hrabstw nie było ani jednej straży pożarnej. Po 10 latach jest w każdej jednostce administracyjnej, a liczba strażaków się potroiła.
To tylko kilka przykładów, które pokazują sens pracy, którą robi PCPM. Za tym wszystkim stoją jednak konkretni ludzie. Mukhtar z Syrii, który po ucieczce do Libanu otrzymał wsparcie żywnościowe. Pani Yana, która dzięki pomocy Fundacji mogła wrócić do swojego zawodu w Polsce. Ermias, strażak z Etiopii, dziś instruktor szkolący kolejnych ratowników. To właśnie te historie pokazują, czym naprawdę są 20 lat pracy PCPM – drogą od lokalnej inicjatywy do organizacji, która realnie zmienia życie ludzi na całym świecie.
