Oficjalne rozpoczęcie działania specjalistycznego zespołu USAR w Kenii

7 maja 2026 roku Kenia wykona istotny krok w kierunku wzmocnienia krajowego systemu reagowania na katastrofy, inaugurując specjalistyczny zespół poszukiwawczo-ratowniczy (USAR). Inicjatywa jest wynikiem partnerstwa pomiędzy kenijską policją – National Disaster Management Unit (NDMU), strażami pożarnymi hrabstw Kiambu i Nairobi oraz Polskim Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM), w pełni finansowanego w ramach polskiego programu współpracy rozwojowej (Polska Pomoc).

„Projekt ten pokazuje, jak polska współpraca rozwojowa przekłada się na konkretne, ratujące życie rozwiązania. Dzięki wsparciu Polskiej Pomocy i wieloletniemu zaangażowaniu polskich instruktorów mogliśmy przekazać praktyczne doświadczenie, standardy operacyjne i systemy szkoleniowe, które są obecnie wdrożone w kenijskich służbach ratowniczych. Co istotne, jest to pierwsza tego typu wyspecjalizowana jednostka USAR w Kenii i jedna z pierwszych w regionie Afryki Wschodniej, wyznaczająca standard, który może zostać wykorzystany przez inne kraje. To, co dziś uruchamiamy, to nie tylko nowa zdolność operacyjna, ale także trwały model budowania potencjału ratowniczego w regionie” – powiedział Wojtek Wilk, prezes Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM).

Zespół USAR prowadzi wysoce specjalistyczne działania ratownicze obejmujące lokalizację, wydobycie oraz stabilizację osób uwięzionych w zawalonych konstrukcjach lub innych złożonych środowiskach miejskich. W dynamicznie urbanizującej się Kenii, gdzie incydenty związane z budownictwem stają się coraz częstsze, taka zdolność jest kluczowa dla zwiększenia przeżywalności oraz zapewnienia skutecznej i skoordynowanej reakcji ratowniczej.

Powstanie wyspecjalizowanego zespołu poszukiwawczo-ratowniczego (USAR) to efekt wieloletniej współpracy Kenii i Polski, realizowanej dzięki konsekwentnemu wsparciu w ramach Polskiej Pomocy, ukierunkowanemu na rozwój nowoczesnego i profesjonalnego systemu ratownictwa. Od 2016 roku polscy eksperci i instruktorzy wspierają partnerów kenijskich w podnoszeniu kompetencji technicznych, doskonaleniu standardów operacyjnych oraz rozwijaniu systemów szkoleniowych. Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM) działa w Kenii od 2014 roku, współpracując z instytucjami krajowymi i władzami hrabstw na rzecz wzmocnienia sektora ratowniczego.

Istotnym etapem tego procesu było utworzenie Centrum Szkoleniowego FIRE and Rescue (FIRETRACK) w Kiambu, zrealizowane przy wsparciu Polski w latach 2018–2020. Obecnie ośrodek ten pełni funkcję krajowego centrum szkolenia strażaków. Jako certyfikowana instytucja FIRETRACK wdrożył programy oparte na kompetencjach, system certyfikacji zawodowej oraz nowoczesną infrastrukturę szkoleniową, znacząco podnosząc poziom profesjonalizacji służb ratowniczych w Kenii.

W ramach obecnego projektu (2024–2026) dotychczasowe działania przełożyły się na utworzenie specjalistycznego zespołu USAR. Do tej pory przeszkolono 75 jego członków z Krajowej Jednostki ds. Zarządzania Kryzysowego (NDMU) oraz straży pożarnych hrabstw Kiambu i Nairobi, a także 21 ratowników pierwszego kontaktu z siedmiu hrabstw.

W kolejnych miesiącach planowane jest objęcie szkoleniami dalszych 180 osób. Ponadto 45 ratowników uzyskało krajową certyfikację poziomu 4, potwierdzającą wysokie kwalifikacje zawodowe.

Projekt objął również dostarczenie kluczowej infrastruktury i wyposażenia operacyjnego. W FIRETRACK powstał nowoczesny poligon szkoleniowy dla zespołów USAR – obecnie jedyny tego typu obiekt w Afryce Wschodniej – a także zapewniono specjalistyczny sprzęt ratowniczy, rozwiązania logistyczne oraz zaplecze magazynowe wspierające gotowość operacyjną.

Oficjalne rozpoczęcie działania zespołu oznacza osiągnięcie pełnej gotowości operacyjnej, choć jego rozwój będzie kontynuowany. W 2026 roku przewidziane są kolejne zaawansowane szkolenia oraz ćwiczenia międzyagencyjne, ukierunkowane na usprawnienie współpracy służb i skuteczności wspólnych działań w sytuacjach kryzysowych.

Potrzeba budowy takiego potencjału jest już wyraźnie widoczna. W 2026 roku w Kenii doszło do wielu zawaleń budynków w Nairobi i innych częściach kraju, co uwidacznia skalę wyzwań. Członkowie zespołu USAR Nairobi–Kiambu byli już angażowani w rzeczywiste akcje ratunkowe, gdzie ich umiejętności i wyposażenie odegrały kluczową rolę w wydobywaniu osób spod gruzów, przyczyniając się do uratowania co najmniej 20 osób.

Te rzeczywiste interwencje pokazują, że inwestycja w szkolenia, sprzęt i koordynację – wspierana przez polskie środki rozwojowe – już przynosi wymierne rezultaty. Zespół USAR nie tylko został przeszkolony, ale aktywnie reaguje na sytuacje kryzysowe i przyczynia się do ratowania życia, jednocześnie nadal rozwijając swoje zdolności.

Poza osiągnięciami technicznymi program wykazał również silny wpływ. Oceny szkoleń pokazują bardzo wysoki poziom satysfakcji (średnia 4,65/5), a ponad 90% uczestników potwierdza, że zdobyte umiejętności mają bezpośrednie zastosowanie w rzeczywistych działaniach ratowniczych. Uczestnicy zgłaszają również znaczący wzrost pewności siebie i gotowości operacyjnej.

„Utworzenie krajowefo zespołu USAR to ważny kamień milowy dla Kenii. Znacząco wzmacnia naszą zdolność do reagowania na złożone sytuacje kryzysowe w miastach oraz ochrony obywateli w sytuacjach, gdzie liczy się każda minuta. Jednocześnie pozycjonuje Kenię jako lidera regionalnego w zakresie reagowania kryzysowego. Inne kraje w regionie mogą traktować ten model jako przykład budowy skutecznego, skoordynowanego i profesjonalnego systemu ratowniczego. Kontynuacja wspólnych szkoleń i ćwiczeń koordynacyjnych zapewni dalszy rozwój tej zdolności i jej pełną skuteczność w działaniach operacyjnych” – powiedział dr Ochieng, dyrektor National Disaster Management Unit (NDMU).

Nowo utworzony zespół USAR Nairobi–Kiambu jest obecnie operacyjny, już wykorzystywany w realnych zdarzeniach i gotowy do dalszych działań, co stanowi istotny krok naprzód w zdolności Kenii do reagowania na złożone katastrofy i ochrony życia w wysokiego ryzyka środowisku miejskim.